Đứt dây chằng khớp gối là chấn thương nghiêm trọng thường gặp khi chơi thể thao hoặc tai nạn. Dấu hiệu đặc trưng là nghe tiếng "rắc" khi chấn thương, đau nhức, sưng tấy và cảm giác lỏng gối, bước hụt. Cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám.
Dấu hiệu nhận biết
- Tiếng động lạ: Thường nghe thấy tiếng "rắc" hoặc "bụp" ngay tại thời điểm xảy ra chấn thương.
- Sưng và đau: Khớp gối sưng to, bầm tím và đau dữ dội trong vài giờ đầu.
- Lỏng gối: Chân yếu, đi lại khó khăn, cảm giác khớp gối trượt hoặc khuỵu xuống khi di chuyển.
- Hạn chế vận động: Không thể duỗi thẳng hoặc gập gối hết cỡ, khó khăn khi lên xuống cầu thang.
Nguyên nhân thường gặp
- Chấn thương gián tiếp: Phổ biến nhất, xảy ra khi đang chạy nhảy thì dừng hoặc đổi hướng đột ngột trong khi bàn chân vẫn cố định trên mặt đất.
- Chấn thương trực tiếp: Va chạm mạnh do tai nạn giao thông hoặc bị va đập trực tiếp vào vùng đầu gối.
Quy trình xử lý ban đầu (Phương pháp R.I.C.E)
Nếu mới bị chấn thương, cần thực hiện ngay các bước sau để giảm đau và sưng:
- R (Rest - Nghỉ ngơi): Tuyệt đối không dồn trọng lượng lên chân bị thương, hạn chế di chuyển.
- I (Ice - Chườm lạnh): Chườm đá (có bọc khăn) lên vùng gối từ 15-20 phút, vài lần mỗi ngày.
- C (Compression - Băng ép): Dùng băng thun y tế quấn nhẹ quanh gối để hạn chế tràn dịch.
- E (Elevation - Kê cao chân): Nằm nghỉ và kê chân cao hơn tim để máu lưu thông dễ dàng.
Phương pháp chẩn đoán và điều trị
- Chẩn đoán: Bác sĩ sẽ khám lâm sàng và chỉ định chụp Cộng hưởng từ (MRI), phương pháp tiêu chuẩn vàng để xác định chính xác vị trí và mức độ đứt dây chằng, cũng như kiểm tra các tổn thương kèm theo (như rách sụn chêm).
- Điều trị không phẫu thuật: Áp dụng cho trường hợp đứt nhẹ hoặc người ít vận động. Bao gồm sử dụng thuốc giảm đau/kháng viêm, đeo nẹp gối và tập vật lý trị liệu để lấy lại sự vững chắc cho khớp.
- Phẫu thuật: Thường là phẫu thuật nội soi tái tạo dây chằng, áp dụng cho trường hợp đứt hoàn toàn, người trẻ hoặc người có nhu cầu chơi thể thao, vận động cường độ cao.
Biến chứng nếu không điều trị
Nếu không điều trị sớm và đúng cách, đứt dây chằng gối có thể dẫn đến viêm khớp gối (thoái hóa khớp sớm), rách sụn chêm và teo cơ. Khớp gối lỏng lẻo sẽ làm giảm khả năng vận động lâu dài.
