Tai biến mạch máu não (đột quỵ) là tình trạng gián đoạn đột ngột nguồn cung cấp máu lên não, khiến tế bào não bị hoại tử. Đây là tình trạng cấp cứu y tế khẩn cấp, cần được phát hiện và đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức để giảm thiểu tử vong và di chứng.
1. Dấu hiệu nhận biết nhanh (Quy tắc F.A.S.T.)
Hãy gọi cấp cứu ngay nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào sau đây:
- F (Face - Mặt): Khuôn mặt bị mất cân xứng, cười méo miệng, nhân trung bị lệch.
- A (Arm - Tay): Yếu hoặc liệt một bên tay, không thể cử động hoặc nhấc tay lên cao.
- S (Speech - Giọng nói): Nói đớ, giọng bất thường, không rõ chữ hoặc không thể lặp lại một câu đơn giản.
- T (Time - Thời gian): Nếu có bất kỳ dấu hiệu trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức để được hỗ trợ kịp thời.
Các triệu chứng đi kèm: Đau đầu dữ dội, hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng, hoặc mờ mắt.
2. Nguyên nhân chính
- Nhồi máu não (Thiếu máu cục bộ): Chiếm khoảng 80% các ca, xảy ra do cục máu đông hoặc mảng xơ vữa làm tắc nghẽn mạch máu não.
- Xuất huyết não: Chiếm khoảng 20%, xảy ra khi mạch máu bị yếu, phình hoặc vỡ, khiến máu tràn ra mô não.
3. Yếu tố nguy cơ
- Tiền sử mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, cholesterol máu cao, hoặc bệnh lý tim mạch.
- Lối sống thiếu khoa học (hút thuốc lá, ít vận động, béo phì, lạm dụng rượu bia).
- Tuổi tác cao, người có tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua.
4. Phòng ngừa và xử trí
- Nếu có người thân/bạn bè xuất hiện triệu chứng: Tuyệt đối không tự ý cho uống thuốc hạ huyết áp, không cạo gió hay châm cứu. Hãy giữ người bệnh nằm yên, nghiêng đầu sang một bên nếu nôn mửa và gọi ngay xe cấp cứu.
- Để phòng bệnh: Chủ động kiểm soát các bệnh lý nền (huyết áp, tiểu đường), duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tập luyện thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ.
